Pit Mondrian slika ritam linijom i bojom
olandski slikar Pit Mondrian slika ritam na svojim platnima. Mondrian uspostavlja svoja pravila slikajući u početnim fazama pejzaže sa fokusom na stablu drveta. Predstava drveta bila je motiv koji je koristio za geometrijske eksperimente godinama. Evoluirala je kroz razne slikarske pravce i postepeno se približavala apstrakciji. U finalnim fazama postala je potpuno nepoveziva sa ljudskom predstavom drveta. Taj proces je trajao ceo njegov radni vek a prošao je kroz 5 faza.
Kao i drugi slikari apstrakcije, Mondrian se oslanjao na muzičke kompozicije. Na svojim platnima Mondrian slika ritam i naziva ih imenima plesnih pravaca. Bugi-Vugi opus predstavlja najsloženiji ritam i pripada finalnoj fazi života i slikarstva.
Proces razvoja, kroz koji je prošao, podjednako je važan koliko i njegova najpoznatija faza Neoplasticizma koje se vezuje za nastanak časopisa De Stajl (De Stijl). Ovaj časopis napravio je ogroman uticaj na savremenu arhitekturu. Vizuelni koncept neoplasticizma jasno je vidljiv u delima mnogih savremenih arhitekata i arhitektonskih pokreta.
Novi stil Neoplasticizam
Nakon kraćeg boravka u Parizu, gde se upoznaje sa slikarstvom Pikasa i Braka, vraća se u Holandiju i formira, zajedno sa Teo Van Duzburhom (Theo Van Doesburg), časopis De Stajl. Tu su dali prostor slikarima, vajarima, pesnicima i arhitektama koji su sanjali o sintezi umetnosti i života.
Slikarski stil koji je tada nastao naziva Neoplasticizam, zasniva se na pravim linijama i primarnim, osnovnim bojama.
Mondrian traži odgovor na pitanje da li se može koristiti boja kao sama sebi dovoljna bez potrebe da reprezentuje nešto? Dok se drugi slikari s početka 20 veka trude da naprave vezu između boje i emocije, Mondrian ide korak dalje. On se odriče i emocija u svom slikarstvu. Okreće se oslikavanju uspostavljanja tenzije.
Želeo je da napravi sliku koju bi ljudi iz bilo koje kulture na zemlji mogli da razumeju univerzalno– čistu sliku koja bi imala smisla kako za australijskog tako i za Evropskog starosedeoca .
Hegelova definicija kontrasta
Ova Hegelova ideja odlično pojašnjava termin jukstapozicija– termin koji će naći ogromnu upotrebnu vrednost u savremenoj arhitekturi. Kombinacija suprotnih stilova doprinosi jasnijem sagledavanju svakog stila ponaosob. Ovaj pristup isključuje konkurentnost između dva dela, koja je zasnovana na uporedjivanju zajedničkih elemenata. Kontrastom se uspostavlja komunikacija koja istinski ne može ugroziti vrednost nijedne komponente. Još jedno tumačenje termina jukstapozicija je graničenje (sa susednim objektom). Uspostavljene su nepremostive granice između dva elementa. Svaki je celina za sebe tj. ne dolazi do prožimanja, stapanja izmedju njih.
Kroz sliku Kompozicija sa pravougaonicima u boji 5, moguće je sagledati uticaj filosofije Hegela na Mondriana koju je mešao sa teosofijom. Pravougaonici u kontrasnim bojama omogućavaju da se svaka boja bolje sagleda i definiše. Nepravilnost podele, slobodno postavljeni pravougaonici početak su rada na novom ritmu.
Ritam muzike
Na slici Šahovska tabla, umetnik koristi pravilni geometrijski obrazac kao osnovu za njegovu ritmičku kompoziciju. Pit Mondrian slika ritam pomoću grupisanja boja. Pored svojih eksperimenata sa geometrijskom podelom oblika eksperimentiše na isti način i sa bojom.
Ova umetnost nije zavisila od iluzija poput dubine i perspektive, ravna je i direktna.
Nakon slike Šahovska tabla gde je korišćen pravilni obrazac, odlučuje se za drugačiju podelu. Nepravilna podela, koja dominira njegovim slikama iz faze Neoplasticizma, pripada ritmu sinkope karakterističnom za džez.
U cilju stvaranja univerzalne slike, Mondrian je odlučio da vizuelnu umetnost treba pojednostavit do njene suštine, a suština je linija i boja. Odnosi ovih jednostavnih elemenata stvaraju ritam.
“Piet Mondrian: Composition in White, Black and Red (MoMA – New York)” by scalleja is licensed under CC BY-SA 2.0.
Strastveno posvećen plesu i ritmu, Mondriana su oduvek privlačile najnovije tendencije u plesnoj muzici. Krajem 1920-ih nazvao je dve slike Fox Trot A i B po popularnom američkom plesu, nedavno uvedenom u Evropi. Nove umetničko- plesne forme prepune su džeza. Na ovim slikama vizuelni ritam je postizao suprotsavljanjem pročišćenih likovnih sredstava. Pit Mondrian slika ritam odnosom linija tankih i punih, površina, položajem platna. U nekoliko najjednostavnijih koraka uspostavljena je dinamika i pokret.
“Piet Mondrian – Fox Trot A” by Kent Wang is licensed under CC BY-SA 2.0.
Sinkopa u muzici
U seriji Bugi–Vugi ( Boogie-Voogie) osnovnoj kompoziciji dodati su mali kvadrati crvene, plave, sive, kao i linije koje se kreću. Ovo daje celini novi tempo, stakato ritam. Muzika Bugi-Vugi, sa neočekivanim ritmom, zvanim sinkopa, vizuelno je razrađena na slici.
Sinkopa u muzici iskazuje duševni nemir, zbog narušenog normalnog rasporeda naglasaka u taktu.
Analizom se došlo do saznanja da postoji sistem u matematičkoj podeli platna. Podela je predstavljala delove nota. Kada se pojavio novi tempo stakato, on je predstavljen malim formama, uporedivim sa osminom i šesnaestinom nota. Na taj način Mondrian slika ritam muzike .
Ipak, najveći uticaj na njegove poslednje slike izvršio je svakodnevni pulsirajući ritam Nju Jorka i Brodveja.
Na fotografiji je predstavljena Mondrianova slika pod nazivom Kompozicija II. Ova slika je deo stalne postavke Narodnog muzeja u Beogradu, Srbija.
Pingback: Kandinski slika muziku po prvi put u likovnoj umetnosti ⋆ ARXXITEKTURA